Ontharen is voor veel vrouwen een noodzakelijk kwaad. Iedereen wil genieten van heerlijk zachte benen, mooie oksels en een gladde bikinilijn, maar de ontharingsprocedure zelf wordt vaak als minder prettig ervaren. Er zijn verschillende manieren van ontharen, elk met hun eigen voor- en nadelen. Hier zijn de meest gekozen ontharingsmethodes onder vrouwen.
Scheren
De meeste vrouwen kiezen voor scheren als hun favoriete ontharingsmethode. Dit komt vooral door de eenvoud en snelheid van deze techniek. Je kunt droog of nat scheren en gebruikmaken van olie, gel of scheerschuim, afhankelijk van wat je prettig vindt. Voor vrouwen met een gevoelige huid zijn er speciale scheergels beschikbaar die irritatie helpen voorkomen. Vergeet niet om je huid na het scheren goed te verzorgen, vooral als je droog scheert, om irritaties te vermijden.
Waxen en harsen
Waxen en harsen winnen steeds meer aan populariteit. Sommige vrouwen doen dit thuis of samen met een vriendin, terwijl anderen liever naar een salon gaan. Een groot voordeel van deze methoden is dat de haartjes langer wegblijven, waardoor je minder vaak hoeft te ontharen. Aan de andere kant ervaren veel vrouwen het waxen of harsen als (zeer) pijnlijk.
Epileren en elektrisch epileren
Epileren met een pincet is ideaal voor kleine gebieden, zoals wenkbrauwen, maar het ontharen van grotere oppervlakken, zoals benen, kan tijdrovend zijn. Epileren zorgt ervoor dat haren langer wegblijven en dat de terugkerende haren vaak zachter en smaller zijn. Elektrisch epileren is een andere optie, waarbij een naaldje in het haarzakje prikt en een stroomstootje afgeeft. Dit is een tijdrovende methode die meestal in een salon wordt uitgevoerd en meerdere behandelingen vereist, maar het resultaat is blijvend.
Ontharingscrème
Ontharingscrème is eenvoudig in gebruik. Breng het aan, wacht even en spoel het vervolgens af met een spateltje. Het grote voordeel is dat het snel en makkelijk is, maar de crème kan een sterke geur hebben en de haren groeien vaak snel weer terug.
Laseren en IPL
Laseren en IPL (Intense Pulsed Light) zijn effectieve ontharingsmethoden met blijvende resultaten. Je kunt deze behandelingen laten uitvoeren in een salon, maar er komen ook steeds meer opties voor thuisgebruik op de markt. De ervaringen met laseren en IPL kunnen verschillen; sommige vrouwen vinden het pijnlijk, terwijl anderen dit niet zo ervaren.
Met al deze ontharingsmethodes is het belangrijk om een keuze te maken die bij jouw voorkeuren en huidtype past. Zo geniet je van een gladde huid zonder ongemakken.
Een likdoorn is een verdikking van eelt, in de vorm van een pit, op en tussen de tenen en onder de voeten, als reactie op druk (knellende schoenen en dergelijke). Het eelt dringt als een wig de huid in en kan daardoor bij het lopen zeer pijnlijk zijn. Likdoorns ontstaan meestal door slecht passende schoenen of door een verkeerde stand van de voet. Mensen die voortdurend dezelfde gereedschappen gebruiken, kunnen aan hun handen likdoorns krijgen.
Wat zijn de verschijnselen?
Een likdoorn aan de zijkant van de tenen is meestal niet moeilijk te herkennen, maar onder de voet kan het moeilijk zijn een likdoorn te onderscheiden van een voet wrat. Door er met een dun scherp mesje laagje voor laagje af te snijden, ontstaan bij een wrat puntvormige bloedinkjes; bij een likdoorn gebeurt dat niet.
Hoe ziet de behandeling eruit?
De behandeling bestaat in eerste instantie uit het wegnemen van de oorzaak (bijvoorbeeld vervanging van knellende schoenen of correctie van een slechte stand van de voet). De likdoorn zelf kunt u het best verweken door baden en middelen als salicylzuur. Na een bad kunt u met de badhanddoek vaak al wat eelt wegwrijven. De eeltplek kan ook voorzichtig met een in olijfolie gedrenkte puimsteen worden behandeld. Met salicylzuur kan het eelt worden verweekt en gemakkelijk worden afgeschraapt met een vijl of een mesje.
U doet er goed aan de salicylzuur oplossing of zalf na het aanbrengen af te dekken met een pleister, zodat de omliggende gezonde huid wordt beschermd. Het best kunt u het middel steeds een nacht laten zitten om het er de volgende dag weer af te wassen. Na enkele dagen kunt u proberen het bovenste laagje van de likdoorn eraf te krabben of voorzichtig weg te snijden. Soms moet u het middel langdurig gebruiken. Er zijn ook speciale pleisters in de handel met salicylzuur, de zogenoemde likdoornpleisters.
Wat kunt u zelf doen?
Om te voorkomen dat u (weer) last krijgt van likdoorns moet u slecht passende schoenen vervangen. Er zijn ook aparte likdoornkussentjes in de handel (ringetjes die rond de eeltplek worden aangebracht om de druk ter plaatse te verlichten).
De huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam en heeft een oppervlakte van 1,5 tot 2 m² bij een volwassene. Het vormt 15 tot 20% van het totale lichaamsgewicht. De kleur van de huid wordt onder andere beïnvloed door de hoeveelheid pigment, de bloeddoorstroming en de dikte. Gemiddeld is de huid tussen de 2 en 3 millimeter dik, maar deze dikte kan sterk variëren op verschillende plekken. Rond de ogen is de huid bijvoorbeeld veel dunner. De dikte van de huid verandert ook met de leeftijd.
Hoe is onze huid opgebouwd?
De huid bestaat uit drie belangrijke lagen. De bovenste laag, bekend als de opperhuid of epidermis, vormt de buitenste bescherming. Onder de opperhuid bevindt zich de lederhuid, ook wel corium of dermis genoemd. Deze twee lagen vormen de basisstructuur van de huid. De onderste laag, de subcutis, bestaat uit onderhuids bind- en vetweefsel.
De huid vervult essentiële beschermende en regulerende functies. In de eerste plaats fungeert de huid als een barrière, die het lichaam beschermt tegen schadelijke invloeden van buitenaf, zoals verwondingen, hitte, zonlicht en infecties. Bovendien voorkomt de huid dat water en elektrolyten verloren gaan en dat ongewenste stoffen het lichaam binnenkomen. Sommige stoffen kunnen op de huid van mensen zelfs in kleine hoeveelheden de afweercellen prikkelen en leiden tot ontstekingen, bekend als contacteczeem. Een voorbeeld van een veelvoorkomend contactallergene is nikkel. Een gezonde huid verkleint de kans op contacteczeem, terwijl beschadigde huid juist gevoeliger is voor dergelijke reacties. Iemand met gaatjes in de oren kan bijvoorbeeld eerder last krijgen van contacteczeem door het dragen van nikkel bevattende oorbellen.
Daarnaast is de huid verantwoordelijk voor de aanmaak van vitamine D met behulp van zonlicht. De huid fungeert ook als een belangrijk zintuig, dat pijnlijke of (on)aangename prikkels waarneemt. Bovendien reguleert de huid de lichaamstemperatuur door middel van zweetklieren en speelt het een rol als opslagplaats voor vet (energie).
De huid heeft ook een significante sociale functie. Een gezonde, verzorgde huid wordt vaak als aantrekkelijk ervaren, terwijl een beschadigde of onverzorgde huid dat niet is en soms zelfs als afstotend kan worden gezien. Dit is vooral belangrijk voor het gezicht, dat vaak als eerste in contact komt met anderen.
Functies van de huid
De huid vervult verschillende belangrijke functies, waaronder:
Barrière tegen schadelijke invloeden
Bescherming tegen UV-stralen
Warmteregulatie
Productie van vitamine D
Zintuiglijke waarneming (tast, pijn, temperatuur)
Opslag van vet
De Opperhuid: Jouw Eerste Verdedigingslinie
De opperhuid, ook wel de epidermis genoemd, is de bovenste laag van de huid en bestaat voornamelijk uit hoorncellen of keratinocyten. Deze cellen delen zich voortdurend aan de onderkant, waardoor ze nieuwe cellen naar boven duwen. Naarmate deze cellen verplaatsen, worden ze dunner en verhoornen ze. Het resultaat is een dunne laag van hoornstof (keratine) die de huid beschermt tegen schadelijke stoffen. Deze beschermende en gedeeltelijk waterdoorlatende laag wordt het stratum corneum (hoornlaag) genoemd. Op plekken waar de huid veel eelt bevat, zoals de handpalmen en voetzolen, is deze hoornlaag aanzienlijk dikker.
Dankzij de continue aanmaak van nieuwe cellen kan de huid bij verwondingen snel genezen. Normaal gesproken is de afschilfering van de opperhuid niet zichtbaar, behalve bij bepaalde huidziekten of op het behaarde hoofd (zoals roos). De opperhuid vernieuwt zich gemiddeld om de maand.
Naast de keratinocyten zijn er nog twee andere belangrijke celtypen in de opperhuid: melanocyten en Langerhans-cellen. Melanocyten zijn pigmentcellen die melanine produceren, het pigment dat zorgt voor de kleur van de huid en bescherming biedt tegen schadelijke ultraviolette straling van de zon. De melanocyten bevinden zich in de basale laag van de opperhuid en dragen het pigment via uitlopers over aan de keratinocyten. Het aantal melanocyten is bij iedereen gelijk, ongeacht de huidkleur, maar de hoeveelheid melanine die ze produceren kan sterk variëren. Dit veroorzaakt de verschillen in huidkleur en helpt bij de bescherming tegen zonnebrand en vroegtijdige huidveroudering.
Langerhans-cellen spelen een cruciale rol in ons afweersysteem door het lichaam te beschermen tegen lichaamsvreemde stoffen en infecties. De opperhuid fungeert dan ook als de belangrijkste barrière tegen deze bedreigingen.
Wanneer de hoornlaag intact is, verliest de huid slechts een geringe hoeveelheid water. Lipiden, een soort vetbolletjes in de opperhuid, zijn hierbij van groot belang. De keratine in de hoornlaag kan zowel water opnemen als afgeven. Bij een hoge luchtvochtigheid, transpiratie of het afdekken van de huid kan het watergehalte in de hoornlaag toenemen. Echter, wanneer de huid beschadigd raakt, zoals bij eczeem, kan het waterverlies aanzienlijk toenemen, wat leidt tot een droge huid.
De Lederhuid: De Sterke Basis van Je Huid
Onder de opperhuid ligt de lederhuid, ook wel bekend als de dermis of corium. Deze enkele millimeters dikke bindweefsellaag speelt een cruciale rol in de structuur en functionaliteit van de huid. In de lederhuid bevinden zich fibroblasten, die een lijmachtige eiwitstof genaamd collageen en gele, elastische vezels genaamd elastine produceren. Deze vezels zijn doordrenkt met een gel-achtige grondsubstantie en zijn essentieel voor het opvangen van mechanische trek- en rekkrachten.
Tussen de cellen en vezels in de lederhuid vind je belangrijke componenten zoals bloedvaten, lymfevaten en zenuwuiteinden. Deze zenuwuiteinden zijn verantwoordelijk voor het waarnemen van tast, pijn en temperatuur. Daarnaast bevat de lederhuid haarzakjes, zweetklieren en talgklieren, die samen bijdragen aan de gezondheid en functionaliteit van de huid.
De grens tussen de opperhuid en de lederhuid is niet vlak, maar vertoont een golvend patroon met in- en uitstulpingen. Dit zorgt ervoor dat de opperhuid stevig in de lederhuid verankerd ligt, wat bijdraagt aan de algehele stabiliteit van de huid.
Zorg goed voor je lederhuid, want deze laag is essentieel voor de elasticiteit, stevigheid en algehele uitstraling van je huid. Door regelmatig te hydrateren en de juiste verzorgingsproducten te gebruiken, kun je de gezondheid van je lederhuid ondersteunen en ervoor zorgen dat je huid er stralend en jeugdig uitziet!
Onderhuids Bind- en Vetweefsel: De Essentiële Ondersteuning van Je Huid
Het onderhuids bindweefsel is een cruciale laag die voornamelijk bestaat uit vethoudende cellen. Deze laag speelt een belangrijke rol in het lichaam en vervult verschillende functies die essentieel zijn voor de algehele gezondheid van de huid.
Een van de belangrijkste functies van het onderhuids bindweefsel is warmte-isolatie. Het helpt om de lichaamstemperatuur te reguleren, waardoor je je comfortabel blijft voelen, ongeacht de omgevingstemperatuur. Daarnaast fungeert dit weefsel als een energieopslagplaats, wat betekent dat het lichaam gemakkelijk toegang heeft tot energie wanneer dat nodig is.
Bovendien werkt het onderhuids bindweefsel als een stootkussen, dat de onderliggende structuren beschermt tegen impact en druk. Dit is vooral belangrijk voor het behoud van de integriteit van spieren en organen.
Zorg voor je onderhuidse bindweefsel door een gezonde levensstijl te behouden. Een gebalanceerd dieet, regelmatige lichaamsbeweging en voldoende hydratatie dragen bij aan de gezondheid van deze belangrijke huidlaag.
Talg- en Zweetklieren: De Sleutelfuncties voor een Gezonde Huid
Talgklieren zijn overal op de huid aanwezig, met uitzondering van de handpalmen en voetzolen. Deze klieren bevinden zich altijd in de buurt van een haarzakje en monden daar ook in uit. Talg is een natuurlijk mengsel van vettige stoffen die de huid soepel houden en beschermen tegen uitdroging. Gemiddeld bevinden zich ongeveer honderd talgklieren per vierkante centimeter huid. In gebieden zoals het midden van de borst, de rug, het gezicht en op het behaarde hoofd kan dit aantal zelfs oplopen tot bijna duizend. Mensen met een hoge talgproductie ervaren vaak vet haar, wat een veelvoorkomend probleem kan zijn.
Naast talgklieren spelen zweetklieren ook een essentiële rol in het lichaam. Deze klieren zijn verspreid over de gehele huid en zijn verantwoordelijk voor warmteregulatie. Wanneer je lichaamstemperatuur stijgt, helpen zweetklieren om overtollige warmte af te voeren door transpiratie. Daarnaast spelen zweetklieren een rol bij seksuele prikkeling, wat bijdraagt aan de complexiteit van de huidfunctie.
Zorg ervoor dat je huid in topconditie blijft door regelmatig te hydrateren en te zorgen voor een goede huidverzorging. Dit helpt niet alleen om de talgproductie in balans te houden, maar ondersteunt ook de functie van de zweetklieren. Een gezonde huid is de beste bescherming tegen externe invloeden!
Zorg voor je huid
Een gezonde huid is niet alleen een teken van schoonheid, maar ook van gezondheid. Het is belangrijk om goed voor je huid te zorgen, rekening houdend met je huidtype en de specifieke behoeften ervan. Bescherm je huid tegen de zon met een goede zonnebrandcrème, hydrateer regelmatig en gebruik producten die passen bij jouw huidtype.
De huid is een dynamisch orgaan dat verandert met de tijd. Daarom is het essentieel om je huidverzorgingsroutine regelmatig aan te passen aan je huidbehoeften. Wil je weten hoe je jouw huid het beste kunt verzorgen? Neem dan contact op met een huidprofessional voor advies op maat!
Doorliggen (decubitus) ontstaat door druk die onafgebroken (langer dan twee, drie uur) op de huid wordt uitgeoefend. Op de plekken waar de huid tegen het bot wordt gedrukt, vermindert de bloedtoevoer en ontstaat een drukzweer (doorligwond, bedzweer of decubitus).
Als u normaal beweegt (ook in de slaap!), drukt een bepaald voorwerp steeds op een andere plek van de huid en wordt de bloedtoevoer niet gedurende lange tijd onderbroken. Bovendien voorziet het onderhuidse vet de huid boven de uitstekende botten van een beschermend kussentje, waardoor de bloedvaten niet al te snel worden afgekneld.
Welke mensen lopen een verhoogd risico op doorligwonden? Om te beginnen alle bedlegerige mensen die onafgebroken in een bepaalde houding liggen of zitten, of mensen die zich niet kunnen bewegen omdat ze verlamd zijn. De druk wordt meestal veroorzaakt door een matras, rolstoel, gipsverband of spalk. Berucht is ook de hoge druk op bepaalde delen van het lichaam tijdens operaties van patiënten met een gebroken heup.
Ook vatbaar voor doorliggen zijn mensen bij wie de pijnzin is aangetast. Pijn is normaal gesproken een signaal om het pijnlijke lichaamsdeel te ontlasten. Zenuwbeschadiging ten gevolge van een verwonding, een herseninfarct of suikerziekte vermindert het vermogen om pijn te voelen. Daarnaast lopen ondervoede mensen met een te dunne beschermende vetlaag een verhoogd risico. Hun huid geneest niet goed door een tekort aan voedingsstoffen. Slecht passende kleding kan tot verwonding van de huid bijdragen en de kans op doorliggen vergroten.
Wat zijn de verschijnselen?
In het begin is de huid nog intact en alleen maar rood en pijnlijk. Daarna zwelt de huid op en ontstaan er blaasjes. De huidlagen die het dichtst aan het oppervlak liggen, beginnen af te sterven en de huid gaat stuk. Ook wanneer de bloeddoorstroming slechts gedeeltelijk wordt onderbroken, kan door wrijving en andere vormen van beschadiging een oppervlakkige wond van de huid ontstaan. Dat is bijvoorbeeld het geval als er plooien in het beddengoed zitten of bij langdurige blootstelling aan vocht (zweet, urine of ontlasting). De aandoening komt dan ook het meest voor op de stuit en op de heupen. Andere risicoplaatsen zijn de hielen en de enkels.
In het volgende stadium worden ook diepere huidlagen aangetast en is er echt sprake van een zweer. Ten slotte breidt de wond zich uit tot diep in de huid en in het vetweefsel en uiteindelijk zelfs tot in het spierweefsel. Als de huid kapotgegaan is, kunnen er infecties bijkomen. Infecties vertragen de genezing en kunnen bij diepe wonden zelfs levensbedreigend zijn.
Decubitus kan behoorlijk pijnlijk zijn, maar pijn kan ook helemaal ontbreken (een oorzaak van decubitus kan immers het ontbreken van de pijnzin zijn).
Hoe ziet de behandeling eruit?
De behandeling bestaat in eerste instantie uit het voorkomen of tegengaan van verergering van doorligwonden. Alle maatregelen zijn erop gericht de druk op de bedreigde huid zo veel mogelijk te verminderen. Door de huid van een bedlegerige patiënt dagelijks zorgvuldig te inspecteren, kunnen rode plekken vroegtijdig worden opgemerkt. Bovendien worden de kwetsbare plekken gewoonlijk ingewreven met een of ander middel. Dit is vooral bedoeld om de huid te ontlasten en de doorbloeding te bevorderen.
Doorliggen kan het best worden voorkomen door wrijving en langdurige druk op één plaats zo veel mogelijk te vermijden door een goede lig- of zithouding en door regelmatig van houding te veranderen. Bij zittende patiënten moet dat ten minste eenmaal per twee uur (zitvlak liften, indien mogelijk gaan (laten) staan of verzitten); bij liggende patiënten ten minste eenmaal per vier uur (wisselligging). Als er toch een niet-wegdrukbare roodheid ontstaat, moet de wisselfrequentie van zit- of iighouding worden opgevoerd totdat de roodheid is verdwenen.
Goede verpleging is dus essentieel. Dat houdt ook in dat kwetsbare huidgedeelten bij het wassen zo veel mogelijk kloppend (niet wrijvend) worden betast (met een zacht washandje!). Verder moet de onderlaag van het bed droog en glad zijn en mogen er geen huidoppervlakken over elkaar heen liggen). Het beddengoed moet regelmatig worden vervangen. Bij incontinentie moet de patiënt nog vaker worden verschoond om de huid zo veel mogelijk te sparen. Andere belangrijke maatregelen zijn vroegtijdige mobilisatie, al of niet met behulp van een fysiotherapeut, en eiwitrijke voeding met voldoende vitaminen en mineralen.
Wat kunt u zelf doen?
Maak de druk op plekken met doorligwonden zo klein mogelijk. Behalve het verplegend personeel kunnen ook bezoekers en familieleden een rol spelen hij het voorkomen van doorligwonden.
Eczeem is een van de meest voorkomende huidaandoeningen. Constitutioneel eczeem, ook atopisch eczeem genoemd, is een chronische ontsteking van de huid die wordt gekenmerkt door jeukende, rode, schilferige of ruwe plekken. Het komt voor bij 2 à 3% van de bevolking; vaker bij vrouwen dan bij mannen en meer bij kinderen dan bij volwassenen. Constitutioneel eczeem berust op een aangeboren (vaak erfelijke) overgevoeligheid voor bepaalde stoffen (allergenen) die, in een normale concentratie, bij de meeste personen geen reactie veroorzaken. Het zijn stoffen die worden ingeademd of via het voedsel het lichaam binnenkomen. De stoffen die dergelijke reacties opwekken, zijn onder andere graspollen, kattenharen, huisstof(mijt) en (bij kleine kinderen) koemelk.
Het eczeem maakt deel uit van een groep ziekten die nauw met elkaar samenhangen: astma, hooikoorts, constitutioneel eczeem en een vorm van voedselallergie. Die ziekten worden ook wel atopische ziekten genoemd. Ze komen vaak in combinatie voor of in een vorm waarbij de ene aandoening de ander afwisselt. Dus soms heeft iemand meer last van eczeem en een jaar later heeft hij meer last van astma.
Een belangrijke factor bij het instant houden van het eczeem is jeuk en het daarmee gepaard gaande krabben. Door het krabben en wrijven wordt het eczeem alleen maar erger, maar veel patiënten zijn zich er nauwelijks van bewust dat ze krabben, zeker niet als ze dat in hun slaap doen. Door het stukkrabben van de huid wordt de jeuk omgezet in pijn, hetgeen over het algemeen beter wordt verdragen. Bij het genezen van de huid kan vaak weer jeuk ontstaan, waardoor de cyclus opnieuw begint.
Wat zijn de verschijnselen?
De eerste verschijnselen van eczeem zijn die van een ontstekingsreactie: roodheid, zwelling, blaasjes en vochtafscheiding. In een later stadium vervaagt de roodheid en wordt de huid schilferig, droog en ruw. Constitutioneel eczeem ontwikkelt zich gewoonlijk in een vroege fase van het leven (bij baby’s) en verdwijnt vaak rond de puberteit. Soms blijft het bestaan of komt het op latere leeftijd terug. Bij baby’s hebben we het over dauwworm. Kenmerkend hiervoor is roodheid van het gezicht met vochtafscheiding en korstvorming. Als het kind ouder wordt, verplaatst het eczeem zich onder andere naar de knieholten en de elleboogplooien. Die plekken zijn aanvankelijk vochtig, maar worden later steeds droger. Hoe ouder men wordt, des te meer het eczeem neigt naar een droge vorm met verdikking van de huid. Ook de rest van de huid is vaak droog. Er is vrijwel altijd jeuk, die verergert door transpireren en het dragen van wol.
Hoe ziet de behandeling eruit?
Om te beginnen moet u proberen de stoffen waarvoor u (of uw kind) overgevoelig bent (is) zo veel mogelijk te vermijden, maar dan moet u die allergenen wel kennen. Ze kunnen met aanvullend onderzoek (prikjes op de huid of bloedonderzoek) worden aangetoond. Bij een aangetoonde overgevoeligheid voor huisstof(mijt) of dierlijke huidproducten (katten- of hondenharen) is het verstandig het contact hiermee zo veel mogelijk te vermijden. Dit kan ook van belang zijn bij de beroepskeuze. Het mijden van aangetoonde allergenen wil echter nog niet zeggen dat het probleem verholpen is. Enerzijds is het heel moeilijk het contact met allergenen geheel uit de weg te gaan en anderzijds zijn er nog andere factoren waardoor het eczeem ontstaat of verergert. Constitutioneel eczeem wordt zo veel mogelijk behandeld met ‘indifferente’ uitwendige middelen. Dat zijn smeersels waaraan geen werkzame, geneeskrachtige stoffen zijn toegevoegd. Ze zijn bedoeld om uitdroging van de huid te voorkomen en tegen te gaan.
Als het eczeem hiermee niet onder controle kan worden gehouden, wordt gewoonlijk een corticosteroid (hormoon) toegevoegd. Corticosteroïden zijn stoffen met een ontstekingsremmende en jeukstillende werking. Er zijn veel soorten corticosteroïden. Ze worden ingedeeld in vier klassen. In elke klasse hebben de daarin opgenomen middelen ongeveer een even grote werkzaamheid. Zo is klasse 1 zwak werkzaam, klasse 2 vrij sterk werkzaam, klasse 3 sterk werkzaam en klasse 4 zeer sterk werkzaam. Corticosteroïden hebben allerlei bijwerkingen. De kans op bijwerkingen neemt toe met de sterkte van het corticosteroid, maar ook met de duur van de behandeling, de grootte van het behandelde oppervlak en met de mate waarin het smeersel de huid afsluit. Sommige huiddelen zijn extra gevoelig voor bijwerkingen, zoals het gezicht, de geslachtsorganen en huidplooien, het onderste deel van de rug en de binnenzijde van de bovenbenen. De belangrijkste plaatselijke bijwerkingen zijn: dunner worden (atrofie) van de bovenste huidlagen (meer kans op blauwe plekken en oppervlakkige wonden), spatadertjes, striemen (striae), en in het gezicht uitslag met pukkeltjes en puistjes rondom de mond, vooral bij gebruik van sterk werkende corticosteroïden.
Als u corticosteroïden langdurig (weken tot maanden) wilt gebruiken, zal de werking door gewenning teruglopen en neemt de kans op bijwerkingen toe. Het is dan verstandig het middel slechts enkele dagen per week aan te brengen en het gebruik af te wisselen met een zalf (of crème) die geen specifiek geneesmiddel bevat of waar een teerproduct in zit. Teerpreparaten hebben een penetrante geur en verkleuren de kleren en het beddengoed, waardoor het niet prettig is deze middelen langdurig te gebruiken.
Breng de corticosteroïd-zalf dun aan op de huid, zo dun dat u hem nauwelijks ziet. Een dikkere laag heeft geen nut, want de huid neemt maar een bepaalde hoeveelheid hormoon op. Let op: u mag geen corticosteroïd-zalf in de ogen smeren (eventueel op voorschrift van uw arts wel op de oogleden) en liever ook niet in de gehoorgang. Heeft u last van een schimmelinfectie, zoals zwemmerseczeem, gebruik dan geen corticosteroïd-zalf, want deze zal de infectie verergeren. Ook rond een koortslip mag u hem niet gebruiken. Gaat het om een ernstig aangedane plek, bedek die dan zo veel mogelijk met een verband. Smeer eerst de zalf met een spatel op een stukje ‘strijkschoon’ katoen en leg dit op de te verbinden plek. Zet het geheel vast met hydrofiel windsel. Let op: gebruik geen gaas direct op de huid. Dit schuurt te veel. Bovendien kan de zalf dan in het gaasje trekken en komt er te weinig zalf op de te behandelen plek. De volgende dag herhaalt u deze behandeling (smeer de nieuwe laag zalf gewoon over de oude laag heen). Is de plek te groot of niet geschikt om te verbinden, dan zult u een paar keer per dag een laagje zalf moeten aanbrengen.
Oude zalfresten kunt u een- of tweemaal per week verwijderen door de plek te reinigen met (sla)olie. Gebruik zo weinig mogelijk water en zeep. Probeer verder uw huid vrij van pleisters te houden. Vooral bij kleine kinderen kan de jeuk een probleem zijn. Aangezien de jeuk vooral ’s avonds en ’s nachts opspeelt, kan het wenselijk zijn die te onderdrukken met jeukstillende geneesmiddelen (antihistaminica). Als een voedselallergie een rol speelt, kan naast het vermijden van de allergene voedingsstoffen een poging worden ondernomen de allergie te onderdrukken met cromoglicinezuur.
Wat kunt u zelf doen?
Probeer irritatie en uitdroging van de huid zo veel mogelijk te voorkomen. Vermijd contact met stoffen die mogelijk verantwoordelijk zijn voor het eczeem. Het verwijderen van huisstof heeft meestal een gunstig effect op constitutioneel eczeem. Dat kan ook voor het ‘wegdoen’ van huisdieren gelden. Overleg hierover met uw huisarts. De huid mag niet te vaak, niet te lang en niet te warm gewassen worden. Aan het lauwwarme badwater kunt u wat olie toevoegen en korsten kunt u eventueel voorzichtig losweken. Zalf uw huid direct na het afdrogen in. De kleding moet luchtig, absorberend en niet irriterend zijn (bijvoorbeeld katoen; geen wollen of synthetische kleding). Droogheid, jeuk en krabben kunt u tegengaan door de huid regelmatig in te vetten met een indifferente zalf, dat wil zeggen zonder werkzame stof.
Een wrat is een vast aanvoelend uitgroeisel van de huid, een goedaardige woekering van de opperhuid, met verdikking van de hoornlaag. De officiële benaming is verruca (meervoud verrucae). Een wrat ontstaat door een virusinfectie van de huid. De infectie doet zich gewoonlijk voor op de kinderleeftijd. Wratten zijn dus besmettelijk en kunnen zich van mens tot mens op verschillende lichaamsdelen verspreiden. Wratten worden veroorzaakt door verschillende varianten van het papillomavirus. Dit virus kan voorkomen in zwembaden, doucheruimten en sportzalen.
De periode tussen een besmetting en het ontstaan van een wrat kan drie tot zes maanden of zelfs langer zijn. Ze verdwijnen meestal vanzelf binnen twee jaar. Wanneer u geen last van de wrat heeft, hoeft u er niets aan te doen. Is de wrat eenmaal verdwenen, dan heeft u meestal voldoende afweerstoffen gemaakt en krijgt u dit type wrat niet opnieuw.
Genitale wratten vormen een aparte variant; bij vrouwen kunnen ze het risico op baarmoederhalskanker vergroten. Daarnaast zijn er nog zogenoemde waterwratjes, die veroorzaakt worden door een ander virus, en ouderdomswratten, waarvan de oorzaak niet goed duidelijk is. Waterwratjes zijn zeer besmettelijk; ze komen vooral voor bij kinderen. De infectie kan worden overgedragen door direct contact, maar ook via allerlei voorwerpen, zoals een gezamenlijk gebruikte handdoek.
Wat zijn de verschijnselen?
Wratten worden gewoonlijk onderverdeeld aan de hand van de lichaamsdelen waarop ze voorkomen en het type virus dat de oorzaak is. De gewone wrat (verruca vulgaris) ziet eruit als een huid kleurige tot geelbruine bobbel met een wat ruw, korrelig oppervlak. Ze komen vooral voor op handen, voeten, knieën en gezicht. Voetwratten worden door hetzelfde type virus veroorzaakt. Ze komen voor op de voetzolen. Doordat ze worden platgedrukt door het lichaamsgewicht, groeien ze in de diepte en bemoeilijken ze het lopen. Een voetwrat is soms moeilijk te onderscheiden van een likdoorn. Door er met een dun scherp mesje laagje voor laagje af te snijden, ontstaan bij een wrat puntvormige bloedinkjes; bij een likdoorn gebeurt dat niet.
Platte wratten (verruca plana) zijn vlak (niet meer dan een zeer dun klein schijfje op de huid) en komen voor op polsen, armen, benen en gezicht, meestal in groepjes en vooral bij jonge mensen. Genitale wratten zitten op de geslachtsdelen. Waterwratjes zijn pukkels met een parelmoerachtige glans en een kleine indeuking bovenop. Meestal komen er veel tegelijk verspreid over het lichaam voor.
Hoe ziet de behandeling eruit?
De meeste wratten verdwijnen, zoals gezegd, vanzelf. Behandeling is dan ook niet nodig (met uitzondering van genitale wratten), tenzij ze pijn veroorzaken. Wilt u er eerder vanaf zijn, dan kan de wrat worden bestreden door hem dagelijkse aan te stippen met een schilmiddel. Zo’n middel bevat salicylzuur dat de bovenlaag van de huid week maakt, waarna hij kan worden verwijderd met een scherp mesje of een vijl. U moet de salicylzuur-oplossing of zalf alleen aanbrengen op de wrat zelf. Het best kunt u het middel, afgedekt met een pleister, een nacht laten zitten om het er de volgende dag weer af te wassen. Na één of enkele dagen kunt u proberen het bovenste laagje van de wrat eraf te krabben.
Soms moet u het middel langdurig gebruiken. De omliggende huid kunt u tegen het salicylzuur beschermen met bijvoorbeeld een laagje vaseline. Kinderen kunnen overgevoelig zijn voor salicylzuur. Gebruik het bij hen dus nooit op een groot huidoppervlak. Hardnekkige wratten kunnen worden bevroren door ze aan te stippen met vloeibare stikstof. Er ontstaat dan een blaar onder de wrat, waardoor hij er na enige tijd vanzelf afvalt.
Bevriezing kan behoorlijk pijnlijk zijn. Het voordeel is dat het sneller werkt. Als ook dit niet helpt, kan de wrat onder lokale verdoving worden weggebrand of met een scherpe lepel worden weggekrabd. Genitale wratten kunnen worden aangestipt met het medicijn podofylline. Omdat het virus onbepaalde tijd in het lichaam aanwezig blijft, kunnen alle wratten terugkomen.
Wat kunt u zelf doen?
Er zijn pleisters in de handel met salicylzuur, de zogenoemde likdoornpleisters. Deze middelen worden niet door uw verzekering vergoed.
Vitiligo is een veelvoorkomende, langzaam voortschrijdende aandoening (2% van de Europese bevolking heeft er last van), waarbij de huid op bepaalde plaatsen zijn pigment verliest. Vitiligo kan op elke leeftijd voorkomen en valt meer op bij mensen met een donkere huid dan bij mensen met een bleke huid. Men vermoedt dat de oorzaak een stoornis is waarbij de pigmentcellen in de huid vernietigd worden doordat het afweersysteem van het lichaam slecht werkt. De aandoening begint meestal voor het 20e levensjaar.
Wat zijn de verschijnselen?
Vitiligo plekken hebben een onregelmatige vorm. Ze hebben de neiging langzaam groter te worden. Ze komen vooral voor rond de lichaamsopeningen en in plooien, onder andere bij elleboog en liezen. Verder ziet u ze veel op het gezicht, op de handen en de voeten en op plaatsen waar de huid ooit beschadigd is. Vaak is ook de vorming van pigmentcellen in de haarwortel gestoord, zodat het haar in vitiligo plekken grijs wordt.
Hoe ziet de behandeling eruit?
Met behulp van ultraviolette straling (UVA), gecombineerd met een stof (psoraleen) die de huid hiervoor gevoeliger maakt, wordt de groei van pigmentcellen gestimuleerd. Die behandeling heet PUVA. Er zijn ook andere methoden om de groei van pigmentcellen te stimuleren. Al deze behandelingen zijn lang niet altijd even succesvol en kunnen zelfs tot resultaten leiden die cosmetisch gezien minder fraai zijn dan de uitgangssituatie. Een alternatief voor mensen met zeer veel lichte plekken is om de overige huid met een hydrochinon bevattende crème (een stof die wordt gebruikt om donkere plekken te bleken) lichter van kleur te maken, in de hoop dat het totaaleffect egaler is.
Wat kunt u zelf doen?
Soms herstellen vitiligo plekken als ze aan zonlicht worden blootgesteld. De plekken die op de handen en in het gezicht voorkomen, kunt u camoufleren met een speciale crème.
Spataderen zijn blauwe, verdikte of voelbare, wat kronkelig verlopende aderen aan de benen. In de aderen van de benen zitten veel kleppen die moeten verhinderen dat het bloed terugstroomt. Als die kleppen het begeven, hoopt het bloed zich op en zetten de aderen uit.Een van de factoren die bijdraagt aan het ontstaan van spataderen is een aangeboren (erfelijke) zwakte van het steunweefsel. Andere factoren zijn zwangerschap (door druk van de groeiende baarmoeder op de beenvaten), overgewicht en een zittend of staand beroep. Ook een trombosebeen, waarbij de aderen binnenin het been verstopt raken, kan de oorzaak zijn. In dat gevai kunnen spataderen gepaard gaan met een open been.
Wat zijn de verschijnselen?
In veel gevallen zullen spataderen helemaal geen klachten veroorzaken. Wel zullen veel mensen ze als storend of lelijk ervaren. Als de spataderen klachten geven, is dat meestal in de vorm van een moe, loom en zwaar gevoel in de benen, soms ook in de vorm van trillingen in de benen, ü kunt uw benen in bed dan niet goed stil houden (‘restless legs’) of u heeft het gevoel dat er iets over uw benen kruipt. Soms gaat de afvoerstoornis gepaard met vochtophoping in de benen, vooral rond de enkels. Door dit oedeem geneest een wondje aan het been slecht en dit kan leiden tot een ‘open been’.
Hoe ziet de behandeling eruit?
Spataderen moeten behandeld worden als de bloedsomloop in het been zodanig verstoord is dat hierdoor ook andere aandoeningen kunnen ontstaan of inmiddels ontstaan zijn, zoals een ‘open been’. Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig, zoals ultragelui donder zoek (Doppler-onderzoek) en lichtreflexiereografie. Beide onderzoeken zijn geheel pijnloos en kunnen poliklinisch worden uitgevoerd. Bij Doppler-onderzoek wordt met behulp van ultra-geluidsgolven de doorstroming van het bloed in de aderen van het been gemeten.
De meest toegepaste behandeling is die waarbij een irriterende chemische stof in de ader wordt gespoten, die de bloedvatwand doet verkleven. Deze weinig pijnlijke ingreep heet sclerocompressietherapie. De spatader verandert daardoor in een dun strengetje.
Spataderen kunnen ook operatief worden behandeld; de spataderen worden dan weggehaald of dichtgebonden. Vaak wordt een combinatie van deze behandelingen toegepast. Tijdens de operatie wordt dan eerst de grootste druk van de spatader weggenomen, waardoor het inspuiten veel gemakkelijker wordt en de resultaten op de lange duur veel beter zijn. Deze ingrepen zijn doorgaans bij iemand met een vroeger doorgemaakte trombose weinig zinvol en leveren hoogstens een verbetering van korte duur op. In zo’n geval moet u een aangemeten elastische kous dragen die dezelfde werking heeft als een drukverband, en dus pas effect heeft als de kuitspieren werken.
Wat kunt u zelf doen?
Bij een aangeboren zwakte van het steunweefsel helpt regelmatige lichaamsbeweging niet om spataderen te voorkomen, maar de bloedsomloop wordt er wel door bevorderd en daardoor verminderen de klachten. Het is verstandig een à twee uur per dag te wandelen. Lang staan en stilzitten, maar ook springen (aerobics, balsporten) en zwaar tillen moet u vermijden. De bloedcirculatie wordt ook bevorderd door het dragen van elastische steunpanty’s.
Seborroïsch eczeem is een bijzondere vorm van eczeem die altijd rood en schilferend is en nooit blaasjes vertoont. Het komt voornamelijk voor op het hoofd en in het gezicht op plaatsen waar zich veel talgklieren bevinden (seborroe = talg). In het gewone taalgebruik wordt de lichtste vorm ervan ook wel roos genoemd. De oorzaak van seborroïsch eczeem is nog niet goed duidelijk. Het lijkt erop dat het eczeem een ontstekingsreactie is van de huid op de aanwezigheid van bepaalde gisten.
Wat zijn de verschijnselen?
Het eczeem bestaat uit rode plekken die aan de randen geleidelijk overgaan in gezonde huid, en uit een wat vettige gelige schilfering, die in de plooien geheel kan ontbreken. Het komt vooral voor aan de rand van het haar, in de wenkbrauwen en op de overgang van neus naar wang. Soms is er ook lichte jeuk. Het verloop is wisselend; het eczeem gaat vaak na verloop van tijd vanzelf over. Bij roos is er alleen een droge (of vettige) schilfering van de behaarde hoofdhuid en ontbreekt de roodheid.
Hoe ziet de behandeling eruit?
De behandeling van seborroïsch eczeem is afhankelijk van de plaats en de ernst van de aandoening. Gewoonlijk kan worden volstaan met een gistdodend middel, zoals ketoconazol of zinkpyrithion. Voor de (sterk) behaarde huid kan men gebruikmaken van een uitwasbare toedieningsvorm, zoals een shampoo. Bij seborroïsch eczeem op het gezicht is een crème met ketoconazol de eerste keus, al of niet in combinatie met een corticosteroid. Een corticosteroid onderdrukt de ontstekingsreactie en helpt ook tegen mogelijke bijwerkingen van ketoconazol (branderig gevoel, irritatie, jeuk). Gewoonlijk verdwijnt met deze middelen de uitslag, maar helaas komen de huidafwijkingen na het stoppen van de behandeling vaak terug. Dan zult u opnieuw iets moeten gebruiken.
Wat kunt u zelf doen?
Roos kunt u zelf behandelen met een shampoo of ge! waarin een gistdodend middel is verwerkt. Sommige van die middelen zijn alleen op recept verkrijgbaar.
